Irańska Gwardia Rewolucyjna oświadczyła w sobotę, że nad Cieśniną Ormuz zestrzeliła dwa amerykańskie drony. Negocjacje w sprawie zakończenia trwającej od niemal dziewięciu miesięcy wojny stoją w miejscu, a Waszyngton zaostrza presję gospodarczą na Teheran.
Co twierdzi Gwardia Rewolucyjna
Według irańskiej państwowej telewizji IRIB nowy system obrony powietrznej przechwycił i zestrzelił dron MQ-9. Gwardia podała, że to już 58. taka maszyna strącona od początku wojny. Kilka godzin później ogłosiła kolejny sukces: zestrzelenie drona MQ-1 nad wyspą Keszm w Cieśninie Ormuz, czyli 19. w tej kategorii. Amerykańska armia nie skomentowała tych doniesień od razu, więc na razie są to wyłącznie deklaracje irańskiej strony.
Incydenty zbiegły się z narastającym napięciem. Kilka dni wcześniej USA i Iran wymieniły bezpośrednie uderzenia, a Iran coraz częściej atakuje statki przepływające przez cieśninę. W czasie pokoju przechodziła nią jedna piąta światowych dostaw ropy i gazu. W sierpniu „Washington Post” pisał, że w operacjach w Iranie USA straciły 45 dronów MQ-9, czyli około 25 proc. floty, a koszt strat przekroczył 1,3 mld dolarów.
Wojnę 28 lutego rozpoczęły Stany Zjednoczone i Izrael. Zginęły w niej tysiące ludzi, poważnie zakłócony został transport morski, wzrosły światowe ceny energii, a konflikt objął kolejne kraje regionu. W czerwcu USA i Iran podpisały memorandum, ale nigdy nie zostało w pełni wdrożone. Spór dotyczył swobody i bezpieczeństwa żeglugi w cieśninie, a od lipca ataki wracają co jakiś czas.
Warunki Teheranu
Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghczi przedstawił w piątek w państwowych mediach stanowisko swojego kraju. Według niego Iran postawił siedem warunków, które trzeba spełnić, by cieśnina została ponownie otwarta. Wśród nich są:
- zakończenie wojny,
- zniesienie sankcji,
- zniesienie morskiej blokady południowych portów Iranu.
Araghczi zapewnił, że harmonogram wdrażania warunków jest „elastyczny”, ale rozmowy zależą od tego, czy strona amerykańska podejmie kroki budujące zaufanie. Wykluczył wywiezienie za granicę irańskich zapasów uranu wzbogaconego do 60 proc., dodał jednak, że możliwe jest „sprawiedliwe rozwiązanie”, a część propozycji mediatorów jest warta rozważenia. Obecny stan określił jako „ani wojny, ani pokoju” i przyznał, że jest niepożądany, ale Iran nie przyjmie porozumienia, które „oddałoby zwycięstwo drugiej stronie”.
Prezydent Donald Trump powiedział w piątek, że Teheran chce umowy, ale nie takiej, którą on zaakceptuje. Tydzień wcześniej twierdził z kolei, że porozumienie z Iranem w ogóle nie jest potrzebne.
Nowe sankcje USA
Departament Skarbu USA nałożył sankcje na czterech Irańczyków, których nazywa „powiernikami ropy”. Mieli oni zbierać pieniądze z nielegalnej sprzedaży irańskiej ropy za granicą, pomagając obchodzić sankcje i amerykańską blokadę. Według Skarbu w wielu przypadkach zatrzymywali część dochodów dla siebie. Na liście są m.in. były oficer wywiadu Gwardii Mohammad Javad Bavand oraz Majid Taj, brat prezesa irańskiej federacji piłkarskiej. Sankcjami objęto też synów osób związanych z Gwardią i linią lotniczą Mahan Air, w tym człowieka, który miał nadzorować sprzedaż ropy częściowo finansującą przewoźnika. Ich aktywa w jurysdykcji USA są zamrożone, a transakcje w dolarach z nimi i ich firmami praktycznie zakazane.
Co to oznacza dla Polski
Polska nie jest stroną konfliktu, ale jego skutki mogą docierać do nas pośrednio. Ormuz to kluczowy szlak dla surowców energetycznych, więc każde zakłócenia żeglugi przekładają się na światowe ceny ropy i gazu. To z kolei może wpływać na koszty paliw i energii także w Polsce i innych krajach UE, choć trudno z góry ocenić skalę takiego wpływu.
Amerykańskie sankcje nie są prawem Unii Europejskiej i nie obowiązują w Polsce bezpośrednio. Ze względu na rolę dolara banki i firmy działające w międzynarodowym obrocie zwykle jednak traktują je bardzo poważnie. Dopóki nie ma porozumienia, a cieśnina pozostaje niespokojna, rynek energii będzie reagował na kolejne doniesienia z regionu.
Źródło: Al Jazeera – „Iran’s IRGC downs US drone over Hormuz as efforts to end war remain stalled”






