W niedzielę w Phnom Penh rozpoczął się szczyt Międzynarodowej Organizacji Frankofonii (OIF). Prezydent Francji Emmanuel Macron próbuje zapobiec temu, by największy afrykański członek, Demokratyczna Republika Konga, opuścił organizację w proteście przeciwko wyborowi nowego szefa. Decyzja o sekretarzu generalnym ma zapaść w poniedziałek.
O co toczy się spór
OIF zrzesza około 90 państw i rządów, w tym 53 członków pełnoprawnych, od Konga po Kanadę. Należą do niej kraje, w których francuski jest językiem urzędowym, byłe kolonie francuskie oraz państwa z historycznymi związkami z Francją.
Od 2018 roku sekretarzem generalnym jest Louise Mushikiwabo z Rwandy, która ubiega się o trzecią kadencję. Kinszasa zapowiada, że opuści organizację, jeśli Mushikiwabo zostanie wybrana ponownie. Oskarża Rwandę o wspieranie ugrupowania zbrojnego M23 na wschodzie Konga, a Rwanda tym zarzutom zaprzecza.
Dla OIF byłaby to poważna strata. Według danych organizacji w DR Konga mieszka 57,3 mln osób mówiących po francusku, więcej jest ich tylko we Francji. Rok wcześniej z organizacji wystąpiły już Mali, Niger i Burkina Faso, których członkostwo zawieszono po zamachach stanu.
Wycofany kandydat i apel Macrona
W sobotę Kinszasa wycofała własną kandydatkę, 71-letnią Julianę Lumumbę, córkę bohatera walki o niepodległość Patrice’a Lumumby. Zamiast niej poparła byłego premiera Rumunii Dacijana Ciolosa, by umożliwić „konsensus wokół kandydatury jednoczącej”. Według agencji AFP propozycja jest warunkowa i zakłada, że z rywalizacji zrezygnuje też Rwanda. Szef rwandyjskiej dyplomacji odpowiedział jednak, że Mushikiwabo pozostaje w wyścigu.
Macron ostrzegł przed „wewnętrznymi podziałami” we Frankofonii. Jak powiedział: „Musimy zadbać o zachowanie tego, co stanowi jej siłę, czyli jedności”.
Strony różnie opisują francuską interwencję. Według Rwandy Macron poprosił prezydenta Paula Kagame o wycofanie kandydatki, na co Kigali się nie zgodziło. Biuro prezydenta Francji twierdzi, że Paryż zaproponował, by ustąpili obaj kandydaci. Anonimowy przedstawiciel jednej z delegacji spoza Afryki powiedział AFP, że takie działanie oznacza powrót do myślenia, że to Francja decyduje. Francja jest największym darczyńcą organizacji, a Kanada pokrywa 25 proc. jej budżetu.
Trudne tło szczytu
Macron przyjechał do Kambodży w czasie niepokojów we Francji. Na początku miesiąca ponad 600 tys. osób protestowało tam w sprawie płac i w poparciu dla studenckich manifestacji, a zatrzymano tysiące osób.
Gospodarz szczytu także budzi kontrowersje. Kambodżę określa się jako de facto państwo jednopartyjne. Specjalny sprawozdawca ONZ Tom Andrews wezwał uczestników, by naciskali na władze w sprawie uwolnienia zatrzymanych działaczy. Podkreślił, że nikt nie powinien być więziony za obronę praw człowieka, informowanie o sprawach publicznych ani krytyczne opinie.
Co to oznacza dla Polski
Polska nie jest pełnoprawnym członkiem OIF. O ile wiadomo, uczestniczy w organizacji jako obserwator, więc wynik poniedziałkowego głosowania nie wpłynie na nią bezpośrednio. Sprawa pokazuje jednak, jak konflikt na wschodzie Konga przenosi się na forum organizacji międzynarodowych i jak wrażliwa jest kwestia wpływów Paryża w Afryce.
Pośrednio dotyczy to także Unii Europejskiej. Kandydat popierany przez Kinszasę pochodzi z Rumunii, a Francja, Belgia i kilka innych państw unijnych należą do Frankofonii. To, czy organizacja przetrwa spór w jednym kawałku, wpłynie na jej pozycję w relacjach z krajami afrykańskimi.
Źródło: DW – „Macron urges unity as Francophonie summit opens in Cambodia”






